W sezonie grzewczym nasilają się przypadki zatrucia tlenkiem węgla (CO) potocznie nazywanego czadem. W Wadowicach tylko w tym kwartale straż pożarna wyjeżdżała do 18 przypadków zatruć tlenkiem węgla, w których poszkodowanych było 15 osób.
Ze względu na sposób działania na organizm ludzki, tlenek węgla zwany jest również podstępnym, cichym zabójcą. Tlenek węgla jest gazem bezwonnym i niewidocznym dla ludzkiego oka. Nieco lżejszy od powietrza gromadząc się w pomieszczeniu jest pozbawiony jakiegokolwiek zapachu. Ma on zdolność do wyjątkowo łatwego łączenia się z hemoglobiną ludzkiej krwi (powinowactwo 300 razy szybsze od tlenu), a przez to stanowi zagrożenie dla wszystkich organizmów, które wykorzystują hemoglobinę do transportu tlenu do tkanek, gdyż powoduje ich niedotlenienie.
Wystąpienie charakterystycznych objawów zatrucia tlenkiem węgla uzależnione jest od stężenia CO w otoczeniu, rodzaju wykonywanej pracy i jej obciążenia fizycznego, ciśnienia atmosferycznego, objętości krwi, zdolności do dyfuzji w płucach, a także cech indywidualnych każdego człowieka. Za stężenie krytyczne uważa się zawartość karboksyhemoglobiny we krwi na poziomie 60-70 %.
Najczęstsze typowe objawy zatrucia tlenkiem węgla w niżej podanych stężeniach są następujące:
- ok. 60-240 mg/mł, po paru godzinach - ból głowy,
- ok. 450 mg/mł, po 1-2 godzinach; ból głowy, mdłości, wymioty, osłabienie mięśni, apatia,
- ok. 900-1000 mg/mł, po 2 godzinach; zapaść, utrata przytomności,
- ok. 1800-2000 mg/mł , po 20 minutach; zapaść i ryzyko zgonu po 2 godzinach,
- ok. 4000 mg/mł, po 5-10 minutach; zapaść i ryzyko zgonu po 30 minutach,
- ok. 8000 mg/mł, po 1-2 minutach; zapaść i ryzyko zgonu po 10-15 minutach,
- ok. 15000 mg/mł, po 1-3 minutach zgon.
Przy wysokich stężeniach CO już po kilku wdechach może nastąpić zgon, bez objawów ostrzegawczych, wskutek porażenia układu oddechowego oraz ostrej niewydolności układu krążenia. Powikłaniem zatruć tlenkiem węgla są zmiany zwyrodnieniowe w ośrodkowym układzie nerwowym, nerwobóle i niewydolność płuc, natomiast w zatruciach przewlekłych: bóle i zawroty głowy, znużenie, zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym objawiające się: pogorszeniem pamięci i zdolności koncentracji, bezsennością.
W celu uniknięcia sytuacji stwarzającej zagrożenie zatruciem tlenkiem węgla w budynku, należy przestrzegać niżej podanych zasad:
- nie należy stosować do ogrzewania pomieszczeń, w których stale przebywają ludzie,
gazowych przenośnych urządzeń promiennikowych,
- nie należy ogrzewać pomieszczeń za pomocą kuchni gazowych,
gdyż może to spowodować poważne zatrucia,
- w pomieszczeniach, w których występuje spalanie paliwa,
należy zapewnić skuteczną wentylację,
- nie należy zatykać kratek wentylacyjnych w drzwiach do łazienki
oraz od przewodów wentylacyjnych.
W przypadku podejrzeń zatrucia tlenkiem węgla należy niezwłocznie skontaktować się z pogotowiem ratunkowym lub strażą pożarną dzwoniąc na numery alarmowe: 998, 112 lub w Wadowicach dzwoniąc do Centrum Powiadamiania Ratunkowego 33-873 17 15.